Skulptura rreth 800-vjeçare e Krishtit, zbulim i pazakontë në Norvegji

Të hënën në mëngjes, arkeologu Aaron Johnston vulosi një figurë të vogël prej bronzi të Krishtit në një kuti pa acid, të mbështjellë me letër arkivore, dhe e vendosi atë në frigorifer para se t’ia dorëzonte Zyrës së Trashëgimisë Kulturore në Molde. Statueta, që mendohet të jetë rreth 800-vjeçare, do të transferohet në Universitetin Norvegjez për Shkencë dhe Teknologji në Trondheim për studime metalurgjike dhe ikonografike, ku specialistët do të analizojnë përmbajtjen, artin e hollë dhe shenjat e konsumimit për të mësuar nëse dikur ka zbukuruar një kryq apo ndonjë objekt tjetër liturgjik.

Zinxhiri i ngjarjeve filloi në fund të javës së kaluar kur entuziasti i detektorëve të metaleve, Kim Erik Fylling Dybvik dhe partneri i tij i kërkimeve Warren Schmidt, përfunduan një ditë të pafrytshme në një arë të lëvruar në Oksvoll në komunën Ørland.

“E kishim kaluar të gjithë ditën duke e përshkuar zonën me rezultate minimale”, tregoi Dybvik. Teksa afrohej muzgu, detektori i tij lëshoi një sinjal të fortë. Aty pranë sipërfaqes qëndronte një figurë e Krishtit prej bronzi, sa për t’u mbajtur në pëllëmbë, me krahë të shtrirë.

“Ai moment ishte një nga më të mëdhenjtë e jetës sime. M’u ngrit rrahja e zemrës menjëherë”, ka treguar ai.

Dybvik telefonoi Johnston, arkeologun e terrenit në gatishmëri në Møre.

“Isha gati të haja darkë, por menjëherë u futa në makinë”, rrëfeu Johnston. Brenda pesëmbëdhjetë minutash ai mbërriti, ndriçoi vendin me dritat e makinës, regjistroi koordinatat me GPS, bëri matje dhe fotografi, dhe i këshilloi zbuluesit të mos e prekni shumë metalin.

“Është e rëndësishme të mos lejohet të thahet metali ose të manipulohet tepër”, shtoi ai.

Arën e ndajnë vetëm disa qindra metra nga vendndodhja e dokumentuar e një kishe mesjetare të zhdukur.

“Një përqendrim i tillë gjetjesh nuk është rastësor”, ka thënë Dybvik, duke shtuar se zbulimet e mëhershme aludojnë për “shtresa të harruara të jetës kishtare dhe asaj shtëpiake”. Arkeologët planifikuan një skanim me radar depërtues nën sipërfaqen e tokës për të kërkuar mbetje të strukturuara të varrosura, ndoshta duke përfshirë edhe themelet e kishës.

Më herët atë ditë, Dybvik kishte zbuluar një monedhë argjendi romake që mbante figurën e perandorit Antoninus Pius, e stampuar midis viteve 138 dhe 161 të erës sonë.

“Një gjetje e ëndrrave për mua. Shumë e rrallë”, tregoi ai. Ish-konservatori i qarkut Bjørn konfirmoi se ishte monedha e parë e këtij lloji e regjistruar në Møre. Pak minuta më vonë u shfaq edhe një monedhë e dytë, e identifikuar përkohësisht si e epokës së Vikingëve dhe që mund të paraqiste Harald Bluetooth. Numizmatë danezë dhe Asociacioni Norvegjez i Detektorëve Metalikë po bashkëpunonin për të konfirmuar identifikimin. Nëse verifikohet, do të ishte e para e këtij lloji e gjetur ndonjëherë në Norvegji.

Ringstad shqyrtoi fotografitë e figurës së Krishtit brenda pak orësh dhe e quajti atë “jashtëzakonisht të pazakontë”. Ai paralajmëroi se një lëvrim tjetër i arës mund ta kishte shkatërruar. Johnston përsëriti këtë shqetësim, duke e quajtur shpëtimin “pothuajse një mrekulli”.

Specialistët ishin të prirë ta datonin statuetën në fund të viteve 1100 ose fillim të 1200-s, duke e vendosur atë në periudhën e Mesjetës. Dybvik thotë se prioriteti i tij është ruajtja.

“Ajo që ka rëndësi është shpëtimi i objekteve para se veprimtaria bujqësore t’i shkatërrojë”, ka thënë ai për Enikos. “Hobi u bë stil jete. Gati obsesion”, ka shtuar ai.

“Nuk ka dyshim që gjetjet e Kimit janë shumë të veçanta”, ka komentuar Ringstad./KOHA