Pse mbrojtja e ujqërve është bërë një çështje politike në Evropë?

Ujqërit po kthehen në shumë pjesë të Evropës pas shekujsh persekutimi. Vetëm në dekadën e fundit, prania e ujqërve në Evropë është rritur me 25 për qind.

Kthimi dhe rritja e numrit të ujqërve doli në qendër të vëmendjes në shtator 2023 pas deklaratës së diskutueshme të Presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e cila tha se “përqendrimi i tufave të ujqërve në disa rajone evropiane është bërë një rrezik real për bagëtive dhe potencialisht njerëzve u bëj thirrje autoriteteve vendore dhe kombëtare të marrin masa aty ku është e nevojshme”.

Tema goditi një akord personal me Von der Leyen shtatorin e kaluar, kur një ujk mashkull vrau ponin e saj, Dolly, duke u futur në kompleksin e pronave të ruajtura mirë në Gjermaninë veriperëndimore.

Por si të veprohet si duhet? Pse anëtarët e Bashkimit Evropian nuk bien dakord për çështjen e mbrojtjes së ujqërve? Si u bë një çështje politike në Evropë mbrojtja e ujqërve?

Bashkimi Evropian do të shqyrtojë nëse do të zgjasë statusin e specieve të mbrojtura të ujqërve pas një rritjeje marramendëse të numrit të këtyre mishngrënësve në kontinent dhe pas protestave të fermerëve dhe blegtorëve, kafshët shtëpiake të të cilëve janë bërë pre e lehtë.

Po shtohen ankesat për ujqër, ndërsa disa shoqata dhe organizata të fermerëve dhe barinjve kërkojnë të drejtën e pushkatimit.

Procesi i konsultimit është krijuar për të balancuar interesat e ruajtjes dhe përmirësimit të jetës së egër me bujqësinë komerciale dhe shqetësimet e shëndetit publik. Kështu Komisioni Evropian ftoi të gjitha palët e interesuara që të paraqesin të dhëna nga përvojat e vendeve anëtare për të përditësuar të dhënat për popullatën e ujqërve, por edhe se si funksionon në praktikë statusi i specieve të mbrojtura.

Kthimi i ujqërve në Evropë është bërë një “rrezik real” për kafshët dhe jetët e njerëzve, paralajmëroi Komisioni Evropian kohët e fundit ndërsa njoftoi planet për të rishikuar statusin e veçantë të specieve të mbrojtura. Duke mbledhur të dhëna nga komunitetet lokale, është futur një fazë e re në procesin e vendosjes nëse do të revokohet statusi i ruajtjes së ujqërve, shkroi së fundmi Guardian.

“Ne duhet të kemi informacione dhe të dhëna të përditësuara për statusin e ujqërve në mënyrë që të mund të ndërmarrim hapa të mëtejshëm”, tha një zëdhënës i Komisionit Evropian.

Von der Leyen u bëri thirrje autoriteteve lokale dhe kombëtare “të ndërmarrin veprime aty ku është e nevojshme” duke zbatuar derogime nga Direktiva e Habitateve.

Shmangiet nga Direktiva e Habitateve u lejojnë fermerëve të marrin masa të synuara për të mbrojtur të korrat dhe mjetet e tyre të jetesës, si p.sh. përdorimi i kurtheve “të buta” për ujqërit.

“Kthimi i ujqërve në rajonet e BE-së ku ata kanë munguar për një kohë të gjatë çon gjithnjë e më shumë në konflikte me komunitetet lokale bujqësore dhe të gjuetisë, veçanërisht aty ku masat për të parandaluar sulmet ndaj bagëtive nuk janë të përhapura,” tha Komisioni Evropian.

Fermerët dhe barinjtë besojnë se ujqërit nuk kanë më nevojë për statusin e një specie të mbrojtur. Ata duan që Komisioni të rishikojë Direktivën e Habitateve, e cila u prezantua në 1992, për të ndikuar në ruajtjen e specieve, veçanërisht në rajonet alpine dhe pyjore të Skandinavisë dhe Evropës Qendrore.

Austria, Belgjika, Republika Çeke, Franca, Gjermania dhe Italia janë ndër vendet anëtare të BE-së ku numri i bagëtive të vrarë nga ujqërit është rritur në mënyrë dramatike, shkruan Euronews.

Në Austri, numri i bagëtive të vrarë nga tufat e ujqërve thuhet se është rritur me 230 për qind, në 680 raste të tilla në vitin 2021, duke bërë që disa rajone të lejojnë në mënyrë të diskutueshme vrasjen e ujqërve për të kundërshtuar efektin negativ te fermerët.

Nga ana tjetër, ekologët dhe organizatat joqeveritare pretendojnë se gjuetia e tillë e ujqërve është shkelje e ligjit të BE-së.

Ujqërit luajnë një rol kyç në ruajtjen e një ekosistemi të shëndetshëm. Ato ndihmojnë në kontrollin e popullatave të drerit dhe drerit, nga të cilat mund të përfitojnë shumë specie të tjera bimore dhe shtazore. Kufomat e gjahut të tyre ndihmojnë gjithashtu në rishpërndarjen e lëndëve ushqyese dhe në sigurimin e ushqimit për speciet e tjera të kafshëve të egra, të tilla si grizzlies dhe pastrues.

Në fillim të këtij viti, 12 ministra të mjedisit të BE-së i shkruan Virginijus Sinkevičius, Komisionerit Evropian të Mjedisit, duke i kërkuar ekzekutivit “të mos dobësojë mbrojtjen ligjore të ujkut”. Letra, e cila u iniciua nga Sllovakia, u nënshkrua nga ministrat e Bullgarisë, Gjermanisë, Greqisë, Spanjës, Irlandës, Qipros, Luksemburgut, Austrisë, Portugalisë, Rumanisë dhe Sllovenisë.

Popullsia e arinjve të murrmë është rritur me 44 për qind që nga viti 1960.

“Rimëkëmbja e ngadaltë e popullatave të ujqërve në BE duhet të festohet, jo të frikësohet,” tha Reineke Hameleers, drejtoreshë ekzekutive e Eurogrupit për kafshët, në shtator në përgjigje të një deklarate nga Komisioni Evropian.

Sipas Unionit Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës (IUCN), ujku është ndër speciet me “më pak shqetësim” dhe popullsia e tij në Evropë është “rritur në numër dhe ka zgjeruar gamën e tij” që nga vitet 1970.