Konferenca Rajonale mbi Tregtinë Agroushqimore u mbajt me sukses në Sarajevë

Konferenca rajonale e nivelit të lartë “Tregti e Sigurt, Rritje e Fortë: Avancimi i Tregtisë Agroushqimore në CEFTA” u mbajt më 18 nëntor 2025 në Swissotel Sarajevo, duke mbledhur së bashku institucionet nga Palët e CEFTA-s, përfaqësues të Bashkimit Evropian, dhe ekspertë të njohur nga mbarë Ballkani Perëndimor.

E organizuar nga Bosnja dhe Hercegovina, në kuadër të Kryesimit të saj të Nënkomitetit të CEFTA-s për Bujqësi dhe SPS, konferenca shërbeu si një platformë e rëndësishme për forcimin e bashkëpunimit rajonal dhe mbështetjen e përafrimit më të madh me standardet e BE-së në fushën e agroushqimit dhe SPS. E organizuar nga Projekti SEED+, i zbatuar nga Sekretariati i CEFTA-s dhe i financuar nga Bashkimi Evropian, në partneritet me projektin EU4Trade, i zbatuar nga GIZ në emër të Ministrisë Federale Gjermane për Bashkëpunim Ekonomik dhe Zhvillim (BMZ) dhe i bashkëfinancuar nga Bashkimi Evropian, aktiviteti theksoi angazhimin e përbashkët të rajonit për një tregti agroushqimore më të sigurt dhe më të integruar.

“Gjatë Kryesimit të Bosnjës dhe Hercegovinës të Nënkomitetit të CEFTA-s për Bujqësi dhe SPS, Ministria e Tregtisë së Jashtme dhe Marrëdhënieve Ekonomike (MoFTER) organizoi sot konferencën ‘Tregti e Sigurt, Rritje e Fortë’ në Sarajevë. Ngjarja u fokusua në avancimin e tregtisë së produkteve bujqësore dhe forcimin e një tregu agroushqimor të sigurt në rajon. Temat kryesore përfshinin digjitalizimin e procedurave, forcimin e kontrolleve të bazuara në risk, dhe përmirësimin e koordinimit midis institucioneve SPS — të gjitha të synuara për të siguruar një tregti më të shpejtë, më të sigurt dhe më të parashikueshme për mallrat bujqësore. Pjesëmarrësit theksuan rëndësinë e sistemeve si SEED+ dhe CEFTA TRACES NT, të cilat ndihmojnë në uljen e barrës administrative dhe rritjen e besimit institucional. Kjo shënon ngjarjen përmbyllëse të Kryesimit të Bosnjës dhe Hercegovinës në CEFTA gjatë vitit 2025, duke rikonfirmuar edhe një herë angazhimin e saj të fortë për të mbështetur Palët e CEFTA-s në forcimin e kapaciteteve dhe përgatitjen për fazën e ardhshme të integrimit rajonal në vitin 2026. Falë Bashkimit Evropian, Ministrisë Federale Gjermane për Bashkëpunim Ekonomik dhe Zhvillim, GIZ-it, projektit EU4Trade, projektit SEED+ dhe Sekretariatit të CEFTA-s për mbështetjen e tyre të vazhdueshme gjatë Kryesimit të Bosnjës dhe Hercegovinës,” tha Slobodan Cvijanović, Ndihmës Ministër në MoFTER Bosnjë dhe Hercegovinë, Kryetar i Nënkomitetit të CEFTA-s për Bujqësi dhe SPS.

Duke theksuar rezultatet e prekshme të rrugëtimit digjital të CEFTA-s, Dr. Pranvera Kastrati, Drejtoreshë e Sekretariatit të CEFTA-s, ndau një përditësim të rëndësishëm mbi ndikimin real të CEFTA-s: “Ndër-tregtia CEFTA e frutave dhe perimeve arriti në 233.1 milionë euro në vitin 2024, një rritje prej 9.11% nga viti i kaluar dhe një rritje mbresëlënëse prej 154.7% që prej vitit 2014, duke përfaqësuar tani 9.85% të tregtisë bujqësore totale të CEFTA-s. Ky sukses është rezultat i reformave konkrete të futura përmes Vendimit të CEFTA-s për lehtësimin e tregtisë së frutave dhe perimeve, i cili ka reduktuar ndjeshëm kontrollet e panevojshme, ka përshpejtuar digjitalizimin dhe ka forcuar sistemet e sigurisë ushqimore dhe bimore. Viti 2026 do të shënojë një kthesë të madhe për CEFTA-n, nga angazhim drejt zbatimit të plotë. Certifikatat elektronike, inspektimet e bazuara në risk dhe shkëmbimi i të dhënave në kohë reale do të bëhen praktikë e zakonshme, duke përmirësuar efikasitetin, ulur kostot dhe rritur konkurrueshmërinë për fermerët dhe eksportuesit në të gjithë CEFTA-n.”

Antonela di Sandri, Shefe e Operacioneve 2, Seksioni i Konvergjencës Social-Ekonomike dhe Qëndrueshmërisë në Delegacionin e Bashkimit Evropian në Bosnjë dhe Hercegovinë, deklaroi në fjalën e saj hapëse: “Paketa e Zgjerimit 2025 konfirmon se rruga drejt anëtarësimit në BE është e hapur dhe e arritshme për Ballkanin Perëndimor, me kusht që reformat të vazhdojnë dhe bashkëpunimi të thellohet. Në këtë proces, integrimi gradual — veçanërisht në fusha si bujqësia, tregtia dhe digjitalizimi — tashmë po sjell përfitime të prekshme për qytetarët dhe bizneset. Plani i Rritjes prej 6 miliardë eurosh i BE-së për Ballkanin Perëndimor do të mbështesë më tej këto përpjekje, duke ndihmuar në forcimin e konkurrueshmërisë, tërheqjen e investimeve dhe krijimin e mundësive të reja në mbarë rajonin.” “Ajo shtoi se Bashkimi Evropian do të mbetet një partner i përkushtuar — politikisht, financiarisht dhe teknikisht — për ndërtimin e një tregu agroushqimor të lidhur, të sigurt dhe të begatë në Ballkanin Perëndimor. Tregtia e sigurt ndërton besim, dhe besimi ndërton rritje. Duke punuar së bashku, CEFTA dhe BE po vendosin themelet për bashkëpunim më të fortë rajonal, bujqësi të qëndrueshme dhe hapat e ardhshëm drejt integrimit të plotë evropian.”

Duke kontribuar në këtë vizion, Frank Müller, Këshilltar Rajonal për Bujqësinë për Ballkanin Perëndimor në Ambasadën Gjermane në Maqedoninë e Veriut, shtoi: “Objektivi ynë i përbashkët është ta bëjmë tregtinë agroushqimore më të sigurt, më të shpejtë dhe më të parashikueshme — për fermerët, konsumatorët dhe bizneset në të gjithë rajonin. Gjermania, së bashku me Bashkimin Evropian, do të vazhdojë të mbështesë bashkëpunimin ekonomik rajonal dhe tregtinë e qëndrueshme bujqësore, duke siguruar që tregjet agroushqimore jo vetëm të nxisin rritje më të fortë rajonale dhe të avancojnë Ballkanin Perëndimor në rrugën drejt Tregut Unik të BE-së, por edhe të kontribuojnë në zhvillimin e qëndrueshëm dhe procesin më të gjerë të integrimit evropian të rajonit.”

Promovimi i Integrimit Rajonal dhe Bashkëpunimit CEFTA–BE

Konferenca theksoi ambicien e përbashkët të Palëve të CEFTA-s për të forcuar Tregun e Përbashkët Rajonal, rritur konkurrueshmërinë dhe thelluar bashkëpunimin me Bashkimin Evropian. Si SEED+ ashtu edhe EU4Trade prezantuan arritjet e deritanishme dhe përcaktuan prioritetet për sisteme tregtare agroushqimore moderne, të harmonizuara dhe të mundësuara në mënyrë digjitale.

Duke folur në emër të kontributit të SEED+ në integrimin rajonal, Edna Karadza, menaxhere e projektit SEED+, deklaroi: “Jam krenare të them se SEED+ është shtylla kurrizore e lidhjes digjitale të CEFTA-s. Ai lidh njerëzit, doganat, inspektoratet dhe administratat duke mundësuar shkëmbim të shpejtë, të sigurt dhe transparent të të dhënave. Së bashku, po ulim kohën e pritjes, po reduktojmë barrën administrative dhe po ndihmojmë ekonomitë tona të tregtojnë më zgjuar. Mbi 24,000 certifikata fitosanitare dhe 35,000 certifikata veterinare janë shkëmbyer përmes CEFTA TRACES NT gjatë vitit të fundit, duke e shndërruar digjitalizimin në besim në kohë reale, me kursime të rëndësishme për operatorët ekonomikë dhe deri në 70% rritje të efikasitetit të inspektimeve në të gjithë CEFTA-n.”

Duke u mbështetur në këto arritje, Tanja Bošković, udhëheqëse e projektit EU4Trade, nënvizoi vlerën strategjike të përpjekjeve të harmonizuara në lehtësimin të tregtisë agroushqimore: “Progresi nuk ndodhi rastësisht. Ai erdhi nga koordinimi, këmbëngulja dhe institucionet të gatshme të punojnë hapur dhe konstruktivisht. Sfidat mbeten — teknike, politike dhe praktike — por ne i trajtojmë ato, jo i anashkalojmë. Çdo hap, i madh apo i vogël, e bën sistemin më të sigurt dhe më të parashikueshëm. Ne do ta çojmë këtë punë përpara, do të ndërtojmë mbi atë që është arritur dhe do të mbështesim partnerët tanë çdo ditë, edhe kur kushtet janë sfiduese. Së bashku, mund të vazhdojmë të ndërtojmë një rajon më të fortë dhe më të lidhur.”